ಲೇಖನ : ಗಣೇಶ್ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ✍
ಬೆಂಗಳೂರು: ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಎಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟನಲ್ಲ. ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿ, ವಿಲನ್ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿ, ಕಠಿಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರವಾಗಲಿ—ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ ಕಲಾವಿದ ಅವರು. ‘ಪರಿಂಡಾ’, ‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’, ‘ಪ್ರಹಾರ್’, ‘ಅಬ್ ತಕ್ ಛಪ್ಪನ್’, ‘ವೆಲ್‌ಕಮ್’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅವರು ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಈ ‘ಗಡಸು’ ನಾನಾ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿ. ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ, ಬರ, ಸಾಲಬಾಧೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೋವು ಅವರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. 2015ರಲ್ಲಿ ನಟ ಮಕರಂದ್ ಅನಸ್ಪುರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ NAAM Foundation ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ನೆರವು, ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.
ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಂಡು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಖರ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡ ನಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ನಲುಗಿದ ಕುಟುಂಬಗಳ ವರದಿ ನೋಡಿ, ಖರೀದಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ದುಬಾರಿ ಕಾರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಆ ಹಣವನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಬಳಸಿದ್ದರೆಂದು ಬರಹಗಾರ ರಣಬೀರ್ ಪುಷ್ಪ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲೂ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತ ಕಲಾವಿದ : ದೇಶದ ಸೈನಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಇದ್ದ ಗೌರವವೂ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. 1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಕ್ವಿಕ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಟೀಮ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಕಂಡ ಅವರು ಸೈನಿಕರ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಸೈನಿಕ ಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ‘ಪ್ರಹಾರ್: ದಿ ಫೈನಲ್ ಅಟ್ಯಾಕ್’ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ನಾನಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಂಟು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಆರ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೌರವ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಖ್ಯಾತಿಗಿಂತ ಸರಳ ಬದುಕಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ : ದೊಡ್ಡ ನಟನಾಗಿದ್ದರೂ ಐಶಾರಾಮಿ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಸರಳ ಜೀವನದತ್ತ ನಾನಾ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು, ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಪದೇಪದೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರರಂಗ ನೀಡಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಗಿಂತ NAAM Foundation ಮೂಲಕ ದೊರೆತ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರರಂಗ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪ್ರಮೋದ್ ಸಾವಂತ್ ಅವರು ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ನೋಟ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿನಯ ಮರೆಯಲಾಗದದ್ದು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪರಂಪರೆ ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ, ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು—ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಟನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕಲಾವಿದನನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲಿದೆ.
ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರಿನ ಕನಸು ತೊರೆದು, ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಿದ ‘ನಾನಾ’ ಬದುಕಿನ ಪಯಣ
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಎಂದರೆ ನಟ ಮಾತ್ರವೇ? ▼
ಇಲ್ಲ. ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ನಟನಾಗಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರೈತರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮಾಜಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಕುರಿತೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಏನು? ▼
ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಟೇಕರ್. ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಯಾಕೆ ರೈತರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು? ▼
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ನಲುಗಿದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅವರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಕಾಡಿತ್ತು. 2015ರಲ್ಲಿ ನಟ ಮಕರಂದ್ ಅನಸ್ಪುರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ NAAM Foundation ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ರೈತರು, ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
NAAM Foundation ಎಂದರೇನು? ▼
NAAM Foundation 2015ರಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮಕರಂದ್ ಅನಸ್ಪುರೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ಬರ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಗೆ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಕಾಲುವೆ ಹಾಗೂ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
₹1.5 ಕೋಟಿ ಕಾರಿನ ಕಥೆ ಏನು? ▼
2015ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬರಪೀಡಿತ ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟದ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ, ತಾವು ಖರೀದಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಸುಮಾರು ₹1.5 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರಿನ ಹಣವನ್ನು ರೈತರ ನೆರವಿಗೆ ಬಳಸುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ನಂತರದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೇ? ▼
ಹೌದು. 1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಸುಮಾರು 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಅವರು ಕ್ವಿಕ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಟೀಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ನಂತರದ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.
ನಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು? ▼
‘ಪ್ರಹಾರ್: ದಿ ಫೈನಲ್ ಅಟ್ಯಾಕ್’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಮರಾಠಾ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ನಂಟು ಮುಂದುವರಿದು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಆರ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಟರಾಗಿದ್ದರು? ▼
ಗಂಭೀರ, ಕಠಿಣ, ಖಳನಾಯಕ, ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸೈನಿಕ, ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರ—ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. Parinda, Krantiveer, Salaam Bombay!, Ab Tak Chhappan, Welcome ಮತ್ತು Natsamrat ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ಅಭಿನಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಅವರು ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರ ನಿಜವಾದ ‘ಹೀರೋ’ ಮುಖ ಯಾವುದು? ▼
ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಾನಾ, ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೆರವಿಗೆ ನಿಂತರು. ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಹಲವರು ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನಾನಾ ಪಟೇಕರ್ ಅವರ ನಿಧನ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ▼
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8ರಂದು ಗೋವಾದ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸ್ವಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರೂ ವೈದ್ಯರು ಅವರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೃದಯ ಸ್ತಂಭನವೇ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ 75 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.
