ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಇತಿಹಾಸ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಧಕರು – ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನು? ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಸೇರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಿಗ್ಗಜರು
ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಧಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 1969ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಖ್ಯಾತ ನಟಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಯಾರು? : ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಧುಂಡಿರಾಜ್ ಗೋವಿಂದ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1913ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಫಾಲ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನು? : ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವರ್ಷದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗಣ್ಯರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ (Swarna Kamal), ₹15 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನ ಹಾಗೂ ಶಾಲು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
2024ರ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ಗೆ : ಇದೀಗ 2024ನೇ ಸಾಲಿನ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಕನ್ನಡ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮರಾಠಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ರಂಗಭೂಮಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2026ರಂದು ಗುಜರಾತ್ನ ಕೆವಾಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 72ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನಂತ್ ನಾಗ್ಗೂ ಮುನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಕನ್ನಡದ ಸಾಧಕರು : ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಈ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧಕರ ಸಾಲಿಗೆ ಅವರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ – 1995: ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ 1995ನೇ ಸಾಲಿನ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರ ಪೈಕಿ ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಮೊದಲಿಗರು ರಾಜ್ಕುಮಾರ್. 45 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.
ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ – 2008: ಖ್ಯಾತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ 2008ನೇ ಸಾಲಿನ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಗುರುದತ್ ಅವರ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಅನಂತ್ ನಾಗ್ – 2024: ಇಂದು ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಈ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಧಕರ ಪೈಕಿ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಮುಖರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್, ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಬಳಿಕ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಿಗ್ಗಜರು : 1969ರಲ್ಲಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ ಅವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಾಧಕರಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ನಟ-ನಟಿಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಗೀತರಚನಕಾರರು, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರೂ ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪುರಸ್ಕೃತರು:
1969 – ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ – ಮೊದಲ ಪುರಸ್ಕೃತರು
1970 – ಬಿ.ಎನ್. ಸಿರ್ಕಾರ್
1971 – ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್
1972 – ಪಂಕಜ್ ಮಲ್ಲಿಕ್
1973 – ಸುಲೋಚನಾ
1974 – ಬಿ.ಎನ್. ರೆಡ್ಡಿ
1975 – ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಗಂಗೂಲಿ
1976 – ಕಾನನ್ ದೇವಿ
1977 – ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್
1978 – ರೈಚಂದ್ ಬೋರಾಲ್
1979 – ಸೋಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ
1980 – ಪಿ. ಜೈರಾಜ್
1981 – ನೌಶಾದ್
1982 – ಎಲ್.ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್
1983 – ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ
1984 – ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ
1985 – ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಮ್
1986 – ಬಿ. ನಾಗಿರೆಡ್ಡಿ
1987 – ರಾಜ್ ಕಪೂರ್
1988 – ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್
1989 – ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್
1990 – ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್
1991 – ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಧಾರ್ಕರ್
1992 – ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ
1993 – ಮಜ್ರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನ್ಪುರಿ
1994 – ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್
1995 – ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್
1996 – ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್
1997 – ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್
1998 – ಬಿ.ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ
1999 – ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ
2000 – ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ
2001 – ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ
2002 – ದೇವ್ ಆನಂದ್
2003 – ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್
2004 – ಅದೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್
2005 – ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್
2006 – ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ
2007 – ಮನ್ನಾ ಡೇ
2008 – ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ
2009 – ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು
2010 – ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್
2011 – ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ
2012 – ಪ್ರಾಣ್
2013 – ಗುಲ್ಜಾರ್
2014 – ಶಶಿ ಕಪೂರ್
2015 – ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್
2016 – ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ್
2017 – ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ
2018 – ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್
2019 – ರಜನಿಕಾಂತ್
2020 – ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್
2021 – ವಹೀದಾ ರೆಹಮಾನ್
2022 – ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
2023 – ಮೋಹನ್ಲಾಲ್
2024 – ಅನಂತ್ ನಾಗ್.
ಕೊರೊನಾ ಅವಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ನಡೆದ ವರ್ಷ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2019ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ರಜನಿಕಾಂತ್ ಅವರಿಗೆ 2021ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2020ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್ ಅವರಿಗೆ 2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನವಾಯಿತು.
ನಟರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ : ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ನಟರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್, ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್ ಮುಂತಾದ ನಿರ್ದೇಶಕರು; ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್, ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ, ಮನ್ನಾ ಡೇ ಮುಂತಾದ ಗಾಯಕರು; ಮಜ್ರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನ್ಪುರಿ, ಗುಲ್ಜಾರ್ ಮುಂತಾದ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಅವರಂತಹ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಈ ಗೌರವ ದೊರೆತಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 1969ರಲ್ಲಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ ಅವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪಯಣ ಇದೀಗ 2024ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿರಿ 👉 ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲೈವ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳನ್ನು ‘ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓದಿರಿ.
