ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಫ್ತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಷೇಧ: ದೇಶೀಯ ಮರುಬಳಕೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ!
ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ (EV) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ದೇಶದೊಳಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಮರುಬಳಕೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಕಪ್ಪು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (Black Mass) ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ವಿಂಗಡಿಸದ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ರಫ್ತನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (DGFT) 2026ರ ನವೆಂಬರ್ 10ರಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಐಟಿಸಿ (ಎಚ್‌ಎಸ್) ಕೋಡ್ 85491400 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ರಫ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ‘ಫ್ರೀ’ (Free) ವರ್ಗದಿಂದ ‘ನಿಷೇಧಿತ’ (Prohibited) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
ಈ ಆದೇಶ ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಆದೇಶದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ 2023ರ ಪ್ಯಾರಾ 1.05ರಲ್ಲಿರುವ ಪರಿವರ್ತನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಏನಿದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಸ್? : ಬಳಕೆಯಾದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಪುಡಿಮಾಡಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ ರೂಪದ ವಸ್ತುವೇ ‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಸ್’. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ನಿಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಖನಿಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ದೇಶದೊಳಗೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ.
ದೇಶೀಯ ಬ್ಯಾಟರಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಏನು ಲಾಭ? : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಸ್‌ನಿಂದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಬದಲು ದೇಶೀಯ ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್‌ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಗಿಗಾಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿವಿಧ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ₹1,500 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜ ಮರುಬಳಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಯೋಜನೆಯು ಬಳಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹2,814 ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಹಾಯ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಗೂ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಮೌಲ್ಯಯುತ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಭಾರತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮ ದೇಶೀಯ ಮರುಬಳಕೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಲಯಗಳ ಖನಿಜ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ನಿಷೇಧವು ಐಟಿಸಿ (ಎಚ್‌ಎಸ್) 85491400ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ, ಸೀಸ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಅಥವಾ ಪಾದರಸ ಹೊಂದಿರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಂಗಡಿಸದ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಅಲ್ಲ.
- EV ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ : ಬ್ಯಾಟರಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಸ್ ರಫ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ
- ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ‘ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಯ ಜಾದೂ’ ಹಾಡು ಬಿಡುಗಡೆ
- ಬದುಕಿನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳ ‘ಹವಾಮಾನ ವರದಿ’ ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಬಿಡುಗಡೆ!
- ಪಡಿತರ ಚೀಟಿದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಗುಡ್‌ನ್ಯೂಸ್: ಇ-ಕೆವೈಸಿ ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಣೆ!
- ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಧನೆಯವರೆಗೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ದಿನದ ಮಹತ್ವ
