ಲೇಖನ : ಬಸನಗೌಡ ವೀರನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ ( ಶಿಕ್ಷಕರು / ಕೃಷಿಕರು)
ಬೆಂಗಳೂರು: ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಹಾಗೂ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ 2021ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.
2026ರ ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನದ ಜಾಗತಿಕ ಆಚರಣೆ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, “Cotton for Good: Building Prosperity Through Trade, Transformation and Partnership” ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ, ಹೂಡಿಕೆ, ನವೀನತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹತ್ತಿ ಕೇವಲ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಣ್ಣ ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 80ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉಡುಪು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 15ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಜವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ನೂಲಿನ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ರಫ್ತಿನವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ : ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 2025–26ರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 290.91 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಬೇಲ್‌ಗೆ 170 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕವನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಮಾರು 60 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 4–5 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯ ಮಹತ್ವ : ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ 2025–26ರ ಮೂರನೇ ಮುಂಗಡ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21.2 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 7.3% ಪಾಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪಾಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 6–8% ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.
ರಾಜ್ಯದ ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಹಾವೇರಿ, ಗದಗ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘Mission for Cotton Productivity’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿ : ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 2026ರಲ್ಲಿ ₹5,659.22 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ Mission for Cotton Productivity (KAPAS KANTI) ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. 2026–27ರಿಂದ 2030–31ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಲಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 2030–31ರ ವೇಳೆಗೆ 40 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 860 ಕೆ.ಜಿ. ಲಿಂಟ್ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡದ ಹತ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. 2026–27ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮಿಷನ್‌ನ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟಕದಡಿ ಸುಮಾರು ₹48.50 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಬೆಲೆ-ವೆಚ್ಚದ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ನಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬೀಜ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನವು ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿ ಕುಸಿತ: ಪರ್ಯಾಯ ಬೆಳೆಗಳತ್ತ ರೈತರ ಒಲವು
ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿತ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ನಿರಂತರ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಕಟಾವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯು ರೈತರನ್ನು ಕಂಗಾಲು ಮಾಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಟಿ ಹತ್ತಿ ತಳಿಗಳಿಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಗುಲಾಬಿ ಕಾಯಿ ಕೊರಕ (Pink Bollworm) ಕೀಟಬಾಧೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ರೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಳುವರಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಹತ್ತಿ ಬಿಡಿಸಲು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೂಲಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಕೈಮೀರುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗದ ರೈತರು, ಹತ್ತಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ನಿಶ್ಚಿತ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಹಾಗೂ ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಕೃಷಿಯಿಂದ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದವರೆಗೆ ‘ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ’ದ ಪಯಣ
ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ▼
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ▼
ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಾರರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಹತ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾವುವು? ▼
ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲೆಷ್ಟು? ▼
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? ▼
ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ವಿಜಯಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಗದಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೊಸ ಗುರಿ ಏನು? ▼
ಕೇಂದ್ರದ Mission for Cotton Productivity (KAPAS KANTI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು 2030–31ರ ವೇಳೆಗೆ 40 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
ಹತ್ತಿಯನ್ನು ‘ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ’ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಹತ್ತಿ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ನೂಲು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜವಳಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮೂಲ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯಿಂದ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ ಜವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವೇ? ▼
ಇಲ್ಲ. ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
