ನವೆಂಬರ್ 20, 1967: ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಇಂದು 59 ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷ ವರದಿ – ರೋಹಿಣಿ RH-75 ಉಡಾವಣೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ
ಬೆಂಗಳೂರು: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1967ರ ನವೆಂಬರ್ 20ರಂದು ನಡೆದ ರೋಹಿಣಿ RH-75 ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಸಮೀಪದ ತುಂಬಾ ಈಕ್ವಟೋರಿಯಲ್ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ RH-75 ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ 59ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು 2026ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಾಧನೆಯು ಸ್ವದೇಶಿ ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲಿನ ಪದರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಸ ವೇಗ ನೀಡಿತು.
ರೋಹಿಣಿ RH-75 ಉಡಾವಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ : ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿ (INCOSPAR) ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

1963ರ ನವೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಕೇರಳದ ತುಂಬಾದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ನಿರ್ಮಿತ ನೈಕ್–ಅಪಾಚೆ (Nike-Apache) ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ನೆಲದಿಂದ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಪಡೆದ ರಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಾತಾವರಣದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಂತ ರಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ರೋಹಿಣಿ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ RH-75 ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 1967ರ ನವೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಇದು ತುಂಬಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಉಡಾವಣೆಯಾಯಿತು.
RH-75 ಉಡಾವಣೆಯಾದ 1967ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ INCOSPAR ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ISRO ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ RH-75 ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
RH-75 ರಾಕೆಟ್ನ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು? : RH-75 ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ RH ಎಂದರೆ ರೋಹಿಣಿ (Rohini), 75 ಎಂದರೆ ರಾಕೆಟ್ನ ವ್ಯಾಸ 75 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಘನ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿತ್ತು.
ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ಗಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ವಿವಿಧ ಪದರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
RH-75 ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸ್ವದೇಶಿ ರಾಕೆಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ಘನ ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವ ಗಳಿಸಿತು. ನಂತರ RH-100 ಮತ್ತು RH-125 ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಹಿಣಿ ಸರಣಿಯ ಇತರ ರಾಕೆಟ್ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಇದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಯಿತು.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕನಸಿಗೆ ದೊರೆತ ಬಲ : ರೋಹಿಣಿ RH-75 ಉಡಾವಣೆಯ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಕೆಟ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಾರಿದ ಘಟನೆಯಲ್ಲ. ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ, ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು.

ಈ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮುಂದೆ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿತು. 1975ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಭಟ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆಯಾಯಿತು. 1980ರಲ್ಲಿ SLV-3 ಮೂಲಕ ರೋಹಿಣಿ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ASLV, PSLV, GSLV ಮತ್ತು LVM3 ರಾಕೆಟ್ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ಇಂದು ಚಂದ್ರಯಾನ, ಮಂಗಳಯಾನ, ಆದಿತ್ಯ-L1 ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟದ ಗಗನಯಾನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಭಾರತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದೆ RH-75ನಂತಹ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಭವವೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ರೋಹಿಣಿ ರಾಕೆಟ್ಗಳ ಬಳಕೆ – ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ : ಭಾರತದ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇಂದಿಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ISROದ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ (VSSC) ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ RH-200, RH-300-Mk-II ಮತ್ತು RH-560-Mk-III ಮಾದರಿಯ ಸೌಂಡಿಂಗ್ ರಾಕೆಟ್ಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ರಾಕೆಟ್ಗಳು ಹವಾಮಾನ ಅಧ್ಯಯನ, ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಿವಿಧ ಪದರಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸುಮಾರು 80ರಿಂದ 475 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ ತಲುಪುವ ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೂ ಇವು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. PSLV ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು SSLV ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹೊಸ ಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಣ್ಣ ರಾಕೆಟ್ನಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶಕ್ತಿಯವರೆಗೆ : 1967ರಲ್ಲಿ 75 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ RH-75 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಂದು ಭಾರೀ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಕೆಟ್ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ರೋಹಿಣಿ RH-75 ಉಡಾವಣೆ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ರಾಕೆಟ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪಯಣ ಇಂದು ಚಂದ್ರನಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಅಧ್ಯಯನದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕನಸಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಲ ತುಂಬಿದ ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
- ಸ್ವದೇಶಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ರೋಹಿಣಿಗೆ 59 ವರ್ಷನವೆಂಬರ್ 20, 1967: ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಇಂದು… Read more: ಸ್ವದೇಶಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ರೋಹಿಣಿಗೆ 59 ವರ್ಷ
- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಳಿಯ ಅಬ್ಬರ: 11 ಡಿಗ್ರಿಗೆ ಇಳಿಯಲಿದೆ ತಾಪಮಾನಬೆಂಗಳೂರು: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಒಣಹವೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ… Read more: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಳಿಯ ಅಬ್ಬರ: 11 ಡಿಗ್ರಿಗೆ ಇಳಿಯಲಿದೆ ತಾಪಮಾನ
- ಇನ್ಮುಂದೆ ₹8 ಲಕ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಆರ್ಟಿಇ ಸೀಟುಬೆಂಗಳೂರು: ಆರ್ಟಿಇ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಪೋಷಕರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ… Read more: ಇನ್ಮುಂದೆ ₹8 ಲಕ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಆರ್ಟಿಇ ಸೀಟು
- ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಬೆಂಗಳೂರು: ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವನ್ನಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಂದಿನ… Read more: ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್
- ಹೊಗೆ ಉಗುಳುತ್ತಿದ್ದ 8 ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಬೀಗ! ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಕ್ಕೂ ಆದೇಶಕೊಪ್ಪಳ: ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹೊಗೆ ಉಗುಳುವ ಮೂಲಕ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ… Read more: ಹೊಗೆ ಉಗುಳುತ್ತಿದ್ದ 8 ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಬೀಗ! ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಕ್ಕೂ ಆದೇಶ
- ದೇಶದ ಸಾಲ ಎಷ್ಟಾಗಿದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಬಿಜೆಪಿ ವಿರುದ್ಧ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸ್ಫೋಟಕ ಆರೋಪಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು: ಕೇಂದ್ರದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬಡತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳ… Read more: ದೇಶದ ಸಾಲ ಎಷ್ಟಾಗಿದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಬಿಜೆಪಿ ವಿರುದ್ಧ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸ್ಫೋಟಕ ಆರೋಪ




























