ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳ (2014-2026) ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ದೇಶವು ಸಾರಿಗೆ, ಇಂಧನ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಶೇಷ.
ಭಾರತದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ತರಬಲ್ಲ ‘ಡೆಡಿಕೇಟೆಡ್ ಫ್ರೈಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ ಯೋಜನೆ 2014ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಗದದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು 2,843 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಜಾಲವನ್ನು ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿಯು ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ.
ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 500 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು 2.30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ದೇಶದ ಇಂದಿನ ಒಟ್ಟು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೇ. 99.8 ರಷ್ಟು ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 700 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ 38,424 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರುವ ಮೂಲಕ ಶೇ. 98 ರಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ವೇಗ ನೀಡಿದೆ. 2014ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ 1,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇದ್ದ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ ಜಾಲವು ಇಂದು 6,700 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ 4-ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದವು 18,371 ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ 45,516 ಕಿ.ಮೀ ಗೆ ಏರಿದೆ.
ವಿಮಾನಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 65 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 74 ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 164 ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿವೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಜಾಲವು 250 ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ 1,000 ಕಿ.ಮೀ ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹಳಿಗಳ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದ ವೇಗವು ಶೇ. 69 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 21,800 ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ 69,800 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಭಾರತವು ಇಂದು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿದ್ದ 2.6 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಂದು 162 GW ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ. 98 ರಷ್ಟು ಕಳೆದ ದಶಕದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಒಟ್ಟು ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 54 GW ನಿಂದ 248 GW ಗೆ ಏರಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಜಾಲವು 249 GW ನಿಂದ 540 GW ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು, ಪೈಪ್ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ (PNG) ಸಂಪರ್ಕಗಳು 25 ಲಕ್ಷದಿಂದ 1.6 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿದೆ.
ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಲಯ: ಸರ್ಕಾರದ ‘ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್’ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಳದ ನೀರು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 17 ರಷ್ಟು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಳದ ನೀರು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು, ಇಂದು ಆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 80 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಲಭ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. 2014ರವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 8 ಏಮ್ಸ್ (AIIMS) ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದವು, ಇಂದು ಆ ಸಂಖ್ಯೆ 23ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 51,348 ರಿಂದ 1.39 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದೆ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು 844 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇ. 54 ರಷ್ಟು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಸ್ಟೀಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 109 MT ನಿಂದ 222 MT ಗೆ ಏರಿದ್ದು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 565 MT ನಿಂದ 1,000 MT ಗೆ ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ವೇಗವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಸಾರಿಗೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಪೂರಕವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಈ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯು ಭಾರತವನ್ನು ‘ವಿಕಸಿತ ರಾಷ್ಟ್ರ’ದ ಗುರಿಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.
