2021ರ ಆಗಸ್ಟ್ 18ರಂದು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ಣಯ 2589 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಮೂರು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಭಾರತ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕರಡು, ಅಂದರೆ zero draft, ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತ್ತು. ಎರಡು ಸುತ್ತಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕರಡನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಭಾರತ, ಸರ್ವಾನುಮತ ಮತದಾನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು. ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ. 2022ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 40 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ Group of Friends ಆರಂಭಿಸಲು ಭಾರತ ನೆರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಅದರ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ.
ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ 23ರಂದು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ಣಯ 2823 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈಗ ಆತಿಥೇಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಹಾಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ನೀಡಬೇಕು; ಮೊದಲ ವರದಿ 120 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ 153 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಕರಡು ರಚನೆಯ ಲೇಖನಿ ಭಾರತದ ಕೈಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಮೊದಲ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ವಿಶೇಷ ದೂತನನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿತ್ತು. ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ವರದಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಾಗಿ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. Missions ಸ್ವತಃ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಭಾಷೆಯೂ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಆಕ್ಷೇಪದಿಂದ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಆತಿಥೇಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಳಿದರೆ troop-contributing countries ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು. ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳೇ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು—ಆದರೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರು ಬೇರೆಯವರು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವೇ ನಿರ್ಣಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಬಿಯೇಯ logistics base ಮೇಲೆ ನಡೆದ drone ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಲೆಬನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಏಳು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ 59 ಮಂದಿ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. 1948ರಿಂದ ಸುಮಾರು 4,500 ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾದರೂ ಕೊಂದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದು ಜೀಪನ್ನೂ ತುಂಬಲಾರದು.
ಭಾರತದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನಿಯ ಬದಲಿಗೆ 2001ರ ನಿರ್ಣಯ 1353 ಇದೆ. Missionನ mandate ನವೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ಮತ್ತು briefing ನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಭರವಸೆಯೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕರಡು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲ, ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅದರ ಪಠ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಚಾರ್ಟರ್‌ನ Article 44 ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯನಲ್ಲದ troop-contributing countryಯ ಸೈನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶವನ್ನು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೂ 80 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ peacekeepingಗಾಗಿ Article 44 ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ 15 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೇ ಒಂದು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವಾಗ drafting ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಹೊರಬರಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಆದರೆ ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. 1997ರಿಂದ peace operations ನಡೆಸುವ ಇಲಾಖೆಯ ನೇತೃತ್ವ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಜೆಯೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ missionsಗೆ ನೇತೃತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ headquartersನಿಂದ peacekeeping ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯರು ಮುನ್ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ—ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಕಷ್ಟ ಈ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ. Peace operations ವೆಚ್ಚವನ್ನು 15 ಶೇಕಡಾ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ uniformed personnel ಅನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಯಾವ contingent, ಯಾವ missionನಿಂದ, ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮರಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು 15 ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಂತ ಸೈನಿಕರು ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ಬಂದ ಮಹಾಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆ, missions ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗದ mandatesಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ host governments ಅನ್ನು mandate ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾರತ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕು. Article 44ಗೆ ನೈಜ ಅರ್ಥ ನೀಡಿ ಪ್ರಮುಖ troop-contributing countriesಗೆ ಅವರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ mandates ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡಬೇಕು. Peacekeepingಗೆ ಹೆಚ್ಚು personnel ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ co-penholding ನೀಡಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಬದಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಒಂದು note ಸಾಕಾಗಬಹುದು.
ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ವಾದವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ವಾದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿದೆ. ಮಂಡಳಿ ಏನೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ ಭಾರತ ಮುಂದಿನ peacekeeping missionಗೂ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಾವು ಬರೆದಿದ್ದೆವು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಾವು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ದುರ್ಬಲವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶ ಬರೆದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
