ಮೆದುಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 16 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಐಸಿಯುನಿಂದ ಮನೆಗೆ: ‘ಆಕಲ್ಟ್ ಸ್ನೇಕ್ಬೈಟ್’ನಿಂದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ವೈದ್ಯರು
ಬೆಂಗಳೂರು: ಮೆದುಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ 16 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೈದ್ಯರು ಅಪರೂಪದ ನರ ವಿಷದ ಹಾವಿನ ಕಡಿತವನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಬದುಕುಳಿಸಿದ ಘಟನೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
‘ಆಕಲ್ಟ್ ನ್ಯೂರೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಸ್ನೇಕ್ಬೈಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ರೀತಿಯ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನೋವು, ಊತ ಅಥವಾ ಗಾಯದ ಗುರುತು ಕಾಣಿಸದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿಷವು ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹಾಗೂ ಉಸಿರಾಟ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಬಾಲಕನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆತಂದಾಗ ಆತನ ಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕೋಮಾ ಸ್ಕೇಲ್ (GCS) 3/15 ಇದ್ದು, ಬೆಳಕಿಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೆದುಳಿನ ಕಾಂಡದ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಾಣಿಸದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಹದ ಚಲನೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಂಠಿತವಾಗಿತ್ತು. ಉಸಿರಾಟ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ ವೆಂಟಿಲೇಟರ್ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಉಸಿರಾಟದ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ : ಕುಟುಂಬದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಘಟನೆಗೂ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ಬಳಿಕ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಹಾಗೂ ವಾಂತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಆತನ ನರಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂಠಿತವಾಗತೊಡಗಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾವು ಕಡಿದಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೋವು, ಊತ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ವೈದ್ಯರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಾಹಾರ, ಬೊಟುಲಿಸಂ ಅಥವಾ ಇತರ ನರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.
ಬ್ರೇನ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್, ಎಬಿಡಿ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಲಕನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರಣ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ದಿಕ್ಕು : ಬಾಲಕನ ಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಪರ್ಶ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೇರ್ ತಂಡ ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಈ ವೇಳೆ ಬಾಲಕ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಸುಳಿವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯರು ಬಾಲಕನ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಆಗ ಕಾಲ್ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹಲ್ಲಿನ ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.
ಈ ಗುರುತು ಪ್ರಕರಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ನರಮಂಡಲದ ತೀವ್ರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಉಸಿರಾಟ ವೈಫಲ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ವೈದ್ಯರು ನ್ಯೂರೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.
‘ಕಾಮನ್ ಕ್ರೇಟ್’ ಶಂಕೆ : ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಮನ್ ಕ್ರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ನರ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವುಗಳ ಕಡಿತವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ನೋವು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಊತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಬಲಿಪಶು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಕಡಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹಾವಿನ ವಿಷವು ನರ-ಸ್ನಾಯು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆ ಕುಸಿತ, ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಾಲಕನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವೈದ್ಯರು ‘ಆಕಲ್ಟ್ ನ್ಯೂರೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಸ್ನೇಕ್ಬೈಟ್’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಆಂಟಿ-ಸ್ನೇಕ್ ವೆನಮ್, ನ್ಯೂರೋ-ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೇರ್ : ವೈದ್ಯರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಲಿವೆಲೆಂಟ್ ಆಂಟಿ-ಸ್ನೇಕ್ ವೆನಮ್ (ASV) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸುಧಾರಿತ ನ್ಯೂರೋ-ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೇರ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವೆಂಟಿಲೇಟರ್ ಮೂಲಕ ಉಸಿರಾಟದ ನೆರವು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಾಲಕ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆ ಮರಳಿತು. ನಂತರ ಮುಖದ ಭಾವನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಬಳಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಮರಳಿತು.
ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ : ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಬಾಲಕನ ಚೇತರಿಕೆ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಮೆದುಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಹೊರಬಂದ ಬಾಲಕ ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆದಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ. ಐಸಿಯುನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಬಾಲಕನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೇರ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ವಿಭಾಗದ ಎಚ್ಒಡಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ ಡಾ. ರಾಮ್ಕುಮಾರ್ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವೈದ್ಯರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ : ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಬಳಿಕ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ವಾಂತಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆ ಕುಸಿತ, ಮಾತನಾಡಲು ಅಥವಾ ನುಂಗಲು ತೊಂದರೆ, ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಲ್ಲಿನ ಗುರುತು ಅಥವಾ ಊತ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಾವಿನ ವಿಷದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನರ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಆಂಟಿವೆನಮ್ ಹಾಗೂ ಉಸಿರಾಟದ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಜೀವ ಉಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ನರ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವಿನ ವಿಷದಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
16 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಕಾಲ್ಬೆರಳಿನ ಗುರುತು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸುಳಿವಾಯಿತು. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಲಕ ಮತ್ತೆ ಸಹಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮರಳಿರುವುದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
