ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯು ಕೇವಲ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ; ಅದು ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜಗಳ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಉಕ್ಕು, ರಕ್ಷಣೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು (EV), ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಖನಿಜಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ದೇಶದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ‘ತೆರಿಗೆ ಗೊಂದಲ’ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಇಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ, 2026’ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 12 ಮತ್ತು 13ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಖನಿಜ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. 1957ರ ಎಂಎಂಡಿಆರ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ಖನಿಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಿರುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತಾಳಿತ್ತು. 1989ರಲ್ಲಿ ‘ರಾಯಲ್ಟಿ ಒಂದು ತೆರಿಗೆ’ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ಅದು ‘ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪಾವತಿ’ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2024ರ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ಟಿ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಖನಿಜ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೆಸ್ ವಿಧಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ ಖನಿಜಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಳಿತವಾಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಯಿತು. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿ, ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ಹೊರೆ ಅನುಭವಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರದ ವಾದ. ಈ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು 2026ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಮಸೂದೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೆಸ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಈ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವೆಂದರೆ ‘ಪೂರ್ವಾನ್ವಯ ತೆರಿಗೆ’ (Retrospective Tax). ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನೋಟಿಸ್ ಬಂದರೆ ಉದ್ಯಮಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. 2024ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯಗಳು 2004-05ರಿಂದ ಹಳೆಯ ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೊರೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ವಿಧಿಸಲಾದ ಪಾವತಿಸದ ಅಥವಾ ವಸೂಲಿ ಮಾಡದ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಲಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಖನಿಜ ಭದ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಖನಿಜಗಳಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಇವುಗಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ವಿದೇಶಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತೆರಿಗೆಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ದುಬಾರಿಯಾದರೆ, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, ರಾಯಲ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹರಾಜು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಏಕರೂಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
2015ರಿಂದಲೂ ಸರ್ಕಾರವು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಹರಾಜು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದೆ. ಕೋಗಿಂಗ್ ಕೋಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಖನಿಜ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ಉಕ್ಕು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಮತ್ತು ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047’ರ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಗಟ್ಟಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
