ಇಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಿನ: E-Waste ಆಗದಿರಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಎವರೆಸ್ಟ್!

ಲೇಖನ: ಸಂತೋಷ್ ಎಂ. ಹಿರೇಮಠ್, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, SGS Private Limited, ಬೆಂಗಳೂರು

ಬೆಂಗಳೂರು: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್‌, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌, ಟಿವಿ, ಚಾರ್ಜರ್‌, ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌, ಬಲ್ಬ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಇವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಿನವು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. “E-Waste ಆಗದಿರಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಎವರೆಸ್ಟ್” ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮರುಪಡೆಯುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ – ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಕಾಣದ ಅಪಾಯ : ಹಳೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಭೂಕುಸಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೀಸ, ಪಾದರಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಭಾರಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಲ ಕಲುಷಿತವಾಗಬಹುದು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಒಡೆಯುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯೂ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂತಹ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ತಾಮ್ರ, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಮರುಪಡೆಯಬಹುದು.

ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಗೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ : ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ITU) ಮತ್ತು UNITAR ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Global E-waste Monitor 2024 ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2022ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6.2 ಕೋಟಿ ಟನ್ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ.22.3ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ 8.2 ಕೋಟಿ ಟನ್ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.

ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸವಾಲಿನ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಿನದ ಮಹತ್ವವೇನು? : ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ WEEE ಫೋರಂ 2018ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಿನದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬಳಕೆಗೆ ಬಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಎಸೆಯದೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದು ಈ ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

2026ರ ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದೇಶ “Fast Tech – Don’t bin it, bring it!” ಆಗಿದೆ. ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗುವ ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, USB ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಶಯ.

ಈ ದಿನವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಪಾತ್ರವೇನು? : ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ, ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪನಿಗಳು, ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವೇಳೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಳೀಯ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದಿತ ಮರುಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸುವುದು, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಬಾರದ ಮೊಬೈಲ್‌, ಬ್ಯಾಟರಿ, ಚಾರ್ಜರ್‌ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊಬೈಲ್‌ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸುವುದನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡುವುದು, ಅಧಿಕೃತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು; ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ಇಂದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಕೈಗೊಂಡರೆ, ನಾಳೆ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೆಟ್ಟವೇರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಇದೆಯೇ? : ಜನರು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ