GIB ಯೋಜನೆಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ: ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಿಂದ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಮರಿಗಳ ಜನನ – ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 70ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ
ನವದೆಹಲಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಯಾದ Great Indian Bustard (GIB) ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಅವರು ಈ ಕುರಿತಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಾರ ಎರಡು ಹೊಸ ಮರಿಗಳು ಹೊರಬಂದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಎರಡು ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (Artificial Insemination) ಮೂಲಕ ಜನಿಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 70ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
GIB ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ : ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆ ಈಗ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಜಾತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಈ ವರ್ಷದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕೆಲವು ಮರಿಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ (soft release) ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ : ಈ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ Thar Desert ಹಾಗೂ Desert National Park ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ಹಚ್ಚೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರಾರಾವಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಮುಂಚಿತ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ : ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಪಕ್ಷಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Ardeotis nigriceps. International Union for Conservation of Nature (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿ Critically Endangered (ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತೂಕದ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ: 2025–26ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು Artificial Insemination (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಜಾತಿಯನ್ನು ಅಳಿವಿನಿಂದ ಉಳಿಸಲು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಾಕಿರಣ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್’ ಮಾದರಿಯ ಯೋಜನೆ: ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು Project Tiger ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
