ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಎಂದರೇನು? ಮತ್ತು ಇದು ಈಗ ಏಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ?
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ 543 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು 1971ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇಂದು ಒಬ್ಬ ಸಂಸದರು ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 20 ರಿಂದ 30 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮತದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ – ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ” ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಈ ಕವಾಯತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ:
ಈ ಬಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 815 ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ 35 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೇವಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; 2023 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಇದು ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷ:
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಇದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದರಿಂದ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವಂತಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಬಲ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 2029ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭದ ತಂತ್ರ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ‘ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

The post ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 850 ಸ್ಥಾನಗಳು; ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ? ಯಾರಿಗೆ ನಷ್ಟ? ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಳಗಿನ ಅಸಲಿ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. appeared first on Samyukta Karnataka.

ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಇದು ‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ’ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. 2023ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 33ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು, ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವ 2021ರ ಜನಗಣತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 2029ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ‘ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿಧೇಯಕ 2026’ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು ‘ಪ್ರೊ-ರೇಟಾ’ ಅಥವಾ ಅನುಪಾತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುವಿಂಗಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ತೂಕವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು 84 ರಿಂದ 136ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು 47 ರಿಂದ 70ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲು ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಂಸದರು ಇದರ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡರೆ, ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ನಾರಿಯರ ಶಕ್ತಿಯು ದೇಶದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ತರಲಿದೆ.

The post ಲೋಕಸಭೆ ಸೀಟುಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ; ಎಷ್ಟು? ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ವೇಗ! appeared first on Samyukta Karnataka.